Kommil foo- Breken

Kommil foo zijn meesters in schijnbare toevalligheid. Tussen precieuze bedachtzaamheid en dankbare onverwachtse momenten creëren zij magie. Pretentieloos weten ze hoe ze een hele zaal kunnen doen gieren van het lachen. Het publiek bevindt zich tijdens de voorstelling in een sfeer zonder grenzen. Je mag luidop lachen en door de zaal roepen, comme il faut.

Een dagdagelijks gegeven zoals een stekkedozeke ontplooit zicht tot een betoverend spel. Kommil foo heeft de perfecte wisselwerking gevonden tussen bombastisch muziektheater en intiem vertellen. Ze maken prachtige poëtische beelden op het theater die je zou willen inkaderen voor in je living.

kommilfoo_brekenportret_(c)_phile_deprez_lit

Advertenties

The Hobbit: An Unexpected Journey – recensie

Steeds wanneer ik naar een film ga, een boek lees, een museum bezoek probeer ik dit te doen met een open geest. Daarom lees ik zelden op voorhand een recensie over het werk. Mijn open geest en ik gingen dit weekend naar The Hobbit. ik vond het ge-wel-dig!!!

Helaas pikte ik al snel meningen van anderen op die mijn enthousiasme de grond probeerde in te boren. In hun critici woorden schuilde zeker enige waarheid. Ze vonden de film niet magisch genoeg of een stom klein broertje van de The Lord of the rings trilogie.

Het klopt dat er niet veel gevarieerd werd in special effects, de meeste effecten waren reeds te zien in The lord of the rings. Maar je kan voor mij nog 5 films vullen met die effecten, ik zal het nog niet beu zijn. The Hobbit kan naar mijn mening zeker met opgeheven hoofd naast The lord of the rings staan.

Je zou kunne zeggen dat The Hobbit een ander doelpubliek heeft. Er zit véél meer (subtiele) humor in de film verscholen. Zo zijn de karakters van de dwergen stuk voor stuk amusant. En uiteraard zijn de acteerprestaties geweldig (maar dat kan niet anders).

Afbeelding

Wel moet ik vermelden dat ik het boek niet heb gelezen. Waarschijnlijk zou ik een andere mening over de film hebben mocht ik het wel gelezen hebben. Afbeelding

Open brief aan Arnon Grunberg: in de schaduw van een Intellectueel- ‘de zus van Freud’

Beste Arnon Grunberg,

Uw tentoonstelling Les vacances de monsieur Grunberg in het Foam in Amsterdam loopt zo stilaan op zijn einde. U was op zoek naar een gezin dat u zou toelaten hun reilen en zeilen op vakantie te bestuderen. U vertrok samen met Maud, Nick en hun twee zoontjes naar het Griekse Lefkas. Deze vakantie eindigde in ruzie tussen U en deze familie.

Als studente Frans deed de naam van de expositie me meteen denken aan de komedie ‘Le voyage de monsieur Perrichon’ van de 19de eeuwse schrijver Eugène Labiche, waarin een gezin op vakantie in aantal ludieke situaties belandt. Helaas had ik het niet bij het rechte eind en heeft u de naam en inspiratie ontleent aan de film ‘Les vacances de M. Hulot’ van Jacques Tati waarin er kritiek wordt geleverd op de bourgeoisie en een fascinatie voor mensenmassa wordt getoond. Zo zei u zelf dat massatoerisme de kwintessens van onze tijd is.

Een familie gaat op vakantie om te ontsnappen aan de sleur van alledag. Het is inderdaad interessant om het gezinsleven te bestuderen in een andere situatie. Maar om een dergelijke studie te rechtvaardigen is het naar mijn mening essentieel om het gezin ook te observeren in het dagdagelijkse leven. Daarenboven lijkt het mij noodzakelijk, voordat u uw conclusies trekt, meerdere gezinnen op te nemen in het project zodat u nadien de verschillende bemerkingen kan vergelijken.

Koen Kleijn heeft zijn bedenkingen bij uw tentoonstelling neerschreven in de groene Amsterdammer: ‘Bij de opening in Foam werd gemeld dat het hem ging om ‘het doorbreken van een reëel bestaand isolement’, waarvan ik aannam dat het de barrière tussen de intellectueel en het volk betrof. Het lijkt mij dat wie zo’n barrière benoemt, gedoemd is haar niet te kunnen overwinnen. Voor zo iemand zal die glazen wand tussen hem en hun er altijd zijn, ook als-ie er niet is.’1

De zus van Freud, een roman van Goce Smilevski, maakt psycho-analyse, iets wat gereserveerd lijkt voor de intellectuelen van de samenleving, toegankelijk voor ‘het volk’.

Weinig lezers zullen geneigd zijn te kiezen voor een filosofisch werk aangezien filosofie niet meteen een onderwerp is dat iedereen aanspreekt. Maar door de moeilijke leer van Sigmund Freud in een ontroerende roman te gieten, denk ik dat Goce Smilevski er in zal slagen een groot publiek aan te spreken.

Freud beschikte over de mogelijkheid om mensen een uitreisvisum te geven. De lijst telde 16 namen waaronder de dochters van Freud, zijn dokter en zelfs zijn hond. Maar hij achtte het niet nodig zijn vier zussen op deze levensreddende lijst te zetten ‘Als jullie hadden moeten gaan, had ik zeker aan jullie gedacht. Maar dit is tijdelijk.2‘Het eerste hoofdstuk vertelt hoe de zussen van Freud worden opgepakt door de nazi’s en naar een concentratiekamp worden gebracht. Adolphina, de zus vanuit wiens standpunt we de roman lezen, ontmoet Ottla Kafka, de zus van Franz Kafka, in een concentratiekamp. We zijn getuige van aangrijpende gesprekken over het geheugenverlies van Ottla. Het eerste hoofdstuk grijpt je bij de keel, de gesprekken blijven door je hoofd dwalen. Nadien wordt er vaak te lang stilgestaan bij de ideeën van Freud, gaande van het oedipuscomplex tot en met de droomanalyse. Uiteraard waren er nog andere boeiende en ontroerende hoofdstukken. Maar de belovende start van het eerste deel werd niet meer geëvenaard, de lezer blijft op zijn honger zitten.

‘Sociologie is de studie van het menselijke, sociale leven, van menselijke groepen en maatschappijen. Het is een overweldigende en dwingende onderneming omdat het over ons eigen handelen als sociale wezens gaat.’3 Na het lezen van dit citaat van Anthony Giddens vroeg ik mij af waarom Freud niet alles in werking stelde om voor zijn zussen ook een uitreisvisum te verkrijgen. Zelfs wanneer zijn zussen duidelijk in gevaar waren, hield hij de boot af. Freud verheerlijkte steeds de Duitse cultuur. Is hij door zijn fascinatie tot een andere menselijke groep gaan behoren dan zijn zussen, zijn eigen vlees en bloed? Heeft de Duitse maatschappij zoveel invloed op hem gehad dat hij blind werd voor het dreigende gevaar?

In het boek wordt de menselijke kant achter de legende ‘Sigmund Freud’ verteld, we lezen hoe hij opgroeit tot deze legende. En net daarom lijkt het mij onwaarschijnlijk dat hij bewust de keuze heeft gemaakt om zijn zussen een ongewisse dood in te sturen. Uiteraard ervaart men sowieso de invloed van de omringende maatschappij, maar in het boek zijn we getuige van een moeilijke en toch liefdevolle broer-zus-relatie. Wat heeft dan tot die keuze van Freud geleid? Helaas vinden we in de roman niet echt een antwoord op deze vraag, hetgeen hoogstwaarschijnlijk een bewuste keuze van de schrijver is die echter door menig lezer betreurd zal worden.

‘Here is a novel that uses post-modern tricks, without falling for any of the (massive, yawning) post-modern pitfalls.’4 Dit is wat Damian Kelleher schreef over de roman ‘Gesprekken met Spinoza’ van Smilevski. Wat Kelleher hier zegt, is zeker ook van toepassing op ‘De zus van Freaud’. Één van deze ‘trucs’ waarover hier gesproken wordt, vinden we terug in het laatste hoofdstuk van ‘De zus van Freud’. Adolphine staat samen met haar zus op het punt te sterven in een gaskamer. Ze herinnert zich haar leven en zegt: ‘Dat zal de dood zijn Deze vergetelheid Ik zal vergeten’5 De auteur gebruikt nergens in dit hoofdstuk leestekens waardoor we volledig meegesleurd worden in de gedachtegang van Adolphine.

Goce Smilevski … de naam van de auteur proeft als een exotische reis. Evenzo voert dit boek je mee van Venetië naar modelstad Theresienstadt, van een indrukwekkend landhuis naar een psychiatrische instelling. De schrijfstijl van Smilevski is meeslepend, hij troont je mee naar zijn wereld. Dat ‘De zus van Freud’ zeker een groot publiek aanspreekt, bewijst de toekenning van de literatuurprijs van de Europese Unie in 2010. De winnende boeken worden met voorrang ondersteund voor literaire vertalingen. Zo werd ‘De zus van Freud’ vertaald in meer dan twintig talen.

Laten we deze brief afsluiten met de woorden van Goce Smilevski zelf: “ Een boek heeft verschillende levens, die alle beginnen in de handen van de lezer. Het doel van de literatuurprijs van de Europese Unie is de verspreiding van Europese literatuur te bevorderen, en het is mij dan ook een eer en een genoegen deze prijs te winnen: een eer, omdat mijn roman “De zus van Freud” hierdoor een plaats krijgt tussen andere hedendaagse Europese literaire werken, en een genoegen, omdat het mijn roman helpt een leven te beginnen in verschillende talen, met lezers uit verschillende landen en culturen.”6

Ik kan iedereen aanraden dit boek te lezen dus ook zeker u monsieur Grunberg want Adolphine Freud had zeker een (gezins)leven waardig om te bestuderen.

Hartelijke groet,

Iris

 Koen Kleijn, ‘ Nick en Arnon’, De groene Amsterdammer, 16 februari 2012

2 Goce Smilevski, de zus van Freud 2012 Amsterdam (pagina 14)

3 Slide nummer 5- les literatuursociologie: literaire instituties- 17 februari

4 Damian Kelleher, Literary reviews and essays, 2009, Australië

5 Goce Smilevski, De zus van Freud, 2012, Amsterdam (pagina 249)

6 Goce Smilevski, ‘winnaars van de EU-literatuurprijs 2010 gehuldigd tijdens prijsuitreiking’, europa.eu press release, Brussel, 2010